گفتار سوم : دلايل عمومى نازايى ( اسباب عقر ) اسباب و دلايل نازايى در مردان و زنان را مىتوان در شش گروه جاى داد : « 1 » 1 . وجود اشكال در منى مرد يا منى زن مانند كاهش تعداد اسپرم‌ها ( اوليگو اسپرمى ) ، نبود اسپرم در مايع منى ( آزو اسپرمى ) ، عدم حركت مناسب و سريع اسپرم ، وجود تعداد زيادى اسپرم‌هاى غير طبيعى در مايع منى در مردان يا وجود فوليكول‌هاى نارس در تخمدان‌ها ، عدم تخمك‌گذارى ، و تخمك‌هاى غير قابل لقاح در زنان . « 2 » 2 . وجود بيمارى يا اشكال در رحم زن مانند ابتلاى رحم به انواع سوءمزاج‌هاى حار ، يابس ، بارد ، رطب ، بارد مكثف ، رطب مزلق ، انصباب مواد صفراوى يا سوداوى يا بلغمى به رحم ، اورام رحم ، قرحه‌هاى رحم .

--> ( 1 ) . اكسير اعظم ، ج 3 ، باب عقر ، رويه 751 ؛ معالجات عقيلى ، ج 2 ، فصل 21 در بيان عقر ، رويه 789 ؛ شرح اسباب ، باب عقر ؛ رموز اعظم ، ج 2 ، فصل 23 ، عقر و عسر الحبل ، رويه 266 ؛ مجربات فرنگى ، رويه 512 ؛ بيمارىهاى رحم ، قانون ، ابو على سينا ، ج 3 ، رويه 414 . الموجز فى الطب ، رويه 256 ؛ بغية المحتاج ، رويه 259 و 260 . در التصريف ، كبر سن زن و مرد نيز از دلايل عقر شمرده شده است . التصريف ، رويه 864 . ( 2 ) . گاه اين اشكال در منى مرد و زن هر دو ديده مىشود . التصريف ، رويه 864 .